0981657186

Cơn bão số hóa sẽ thay đổi ngành chuyển phát nhanh như thế nào?

Cơn bão số hóa sẽ thay đổi hoàn toàn ngành chuyển phát nhanh và bưu kiện như thế nào?

Giả định là vào năm 2026, và bạn phải đối mặt với tình hình khó khăn về thu nhập của công ty và phải giải thích với các nhà phân tích. Doanh thu giảm 10%, và lợi nhuận giảm 2 lần. Bạn đã cố gắng để đổ lỗi cho chương trình khuyến mãi giá cho các lựa chọn giao hàng của các nhà bán lẻ trực tuyến (e-tailers), nhưng các nhà phân tích không tin vào điều này. Họ nói rằng bạn phải làm quen với việc đấu tranh giành thị phần với các đối thủ mới với tất cả đà công nghệ bùng nổ của họ. Thật là một sự tuột dốc của một doanh nghiệp khổng lồ mà bạn còn nhớ chỉ một thập kỷ trước đây. Bạn lắc đầu và tự hỏi mình: “Điều gì đã xảy ra với ngành của tôi? Số hóa (digitalization) từng là một điều tốt đẹp mà!”

Có lẽ các nhà quản lý trong ngành chuyển phát nhanh và bưu kiện khó có thể tưởng tượng nổi kịch bản này. Kinh doanh của họ vững chắc, với doanh thu ổn định trong B2B và sản lượng đang ngày càng tăng lên trong B2C. Các công ty lâu đời như công ty hoạt động toàn cầu, công ty bưu chính, và công ty giao sau (deferred deliverers), tất cả đều có các nguồn lợi thế cạnh tranh đáng gờm, chẳng hạn như mạng lưới logistics mạnh mẽ và phân phối mật độ cao. Những công ty này đã dành hàng thập kỷ để xây dựng các vận hành có hiệu quả cao và chiếm lĩnh thị trường. Tất cả những tài sản này mang lại cho họ vị trí an toàn chiến lược.

Vâng, báo chí đưa tin về robot giao hàng, xe tải không người lái, nắm rõ khách hàng dựa vào dữ liệu, và những đổi mới kỹ thuật số tuyệt vời khác. Nhưng mỗi xu hướng này đều sẽ mang lại lợi ích đồng đều cho tất cả các công ty giao hàng; vậy làm thế nào chúng có thể mang lại một sự chuyển đổi rõ nét trong toàn ngành?

Câu trả lời đó là những tiến bộ kỹ thuật số này sẽ không chỉ tăng hiệu quả. Chúng cũng sẽ thay đổi cơ bản lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp, bởi vì thực sự là chúng sẽ không mang lại lợi ích đồng đều cho tất cả các công ty giao hàng. Trừ khi các công ty lâu đời điều chỉnh chiến lược của mình cho phù hợp, nếu không, có khả năng họ sẽ nhận ra lợi thế vốn được ca tụng của mình lại là một gánh nặng, hoặc ít nhất là một tài sản đang suy giảm. Sức mạnh thị trường và lợi nhuận của họ có thể bị xói mòn, cho đến khi họ thức tỉnh trong một ngành công nghiệp rất khác này.

Sự chuyển dời lợi thế cạnh tranh

Các công ty lâu đời dẫn đầu thị trường đã chiếm được vị thế của mình bằng cách giảm chi phí thông qua tăng mật độ phủ sóng dịch vụ – nhiều bưu kiện hơn được giao trong một khu vực nhất định. Họ cũng có tài sản lớn mà người mới gia nhập khó sao chép: trang thiết bị phân loại trung tâm lớn, và trong trường hợp của các công hoạt động toàn cầu, là đội máy bay riêng của họ. Trên hết, nhiều công ty đã tạo được lợi thế đáng kể thông qua hoạt động xuất sắc và hỗ trợ IT độc quyền. Nhưng thay vì chiến đấu trên sân chơi quen thuộc này, các nhà đột phá (disruptors) sẽ sử dụng số hóa (digitalization) để giảm nhu cầu về mật độ giao hàng và mức độ tài sản khi tham kha vào ngành.

Làn sóng đầu tiên của số hóa (digitalization), trong những năm 1990 và thập niên đầu của thế kỷ này, là một lợi ích đáng kể cho các doanh nghiệp giao hàng bởi vì nó thúc đẩy thương mại điện tử và sản lượng B2C. Chúng ta hiện đang bước vào làn sóng thứ hai của số hóa (digitalization), với dữ liệu dựa trên đám mây (cloud-based data) và phân tích (analytics), tăng cường thực tế, công nghệ không người lái, và phần mềm mô đun, và nó đang có một hiệu ứng rất khác. Dựa trên kinh nghiệm rộng lớn của chúng tôi, mô phỏng chi phí, và các cuộc phỏng vấn với các công ty trong lĩnh vực này, chúng tôi đã xác định 5 đột phá (disruptions) có thể diễn ra trong 5-10 năm tới và phân tích một cách chi tiết.

Chúng tôi trình bày những sáng kiến đột phá không theo thứ tự thời gian mà theo sự thay đổi từ đơn giản và thông thường đến phức tạp hơn và triệt để hơn. Mỗi cái sẽ làm thay đổi các nguồn lợi thế cạnh tranh theo cách riêng của nó. (Xem Phụ lục 1)

tin-tuc-newtransport-07.png

 

1.      Sự bùng nổ của thương mại điện tử (the explosion of e-commerce)

Mặc dù chuyển phát bưu kiện hàng trực tuyến đã tăng trưởng đều đặn kể từ thập niên 1990, nó chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng số hàng hoá mà người tiêu dùng mua. Ngay cả ở các nước giàu có, bán lẻ trực tuyến cung cấp ít hơn 20% mặt hàng phi thực phẩm và ít hơn 5% hàng thực phẩm, và tốc độ tăng trưởng chỉ với một con số. Nhưng điều đó có thể thay đổi. Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy rằng tăng trưởng thương mại điện tử (e-commerce) B2C sẽ tăng tốc trong vòng 20 năm tiếp theo, kết quả là tăng gấp 3 lần sản lượng thương mại điện tử. Nếu ngành công nghiệp thành công trong việc loại bỏ tất cả các rào cản đối với thương mại điện tử trong mọi thể loại, phân tích của chúng tôi cho thấy rằng 70% tổng chi tiêu bán lẻ sẽ “di cư” sang trực tuyến. (Xem Phụ lục 2)

tin-tuc-newtransport-08.png

 

Nếu sản lượng B2C thực sự bùng nổ, nó sẽ thay đổi những động thái cạnh tranh giữa các công ty bưu kiện hiện có theo nhiều cách. Đầu tiên, các công ty dẫn đầu thị trường sẽ mất nhiều lợi thế về mật độ phủ sóng của mình khi các đường cong quy mô trở nên phẳng hơn. Một ví dụ đó là: trong khu vực có mật độ phủ sóng cao, một công ty dẫn đầu thường cứ mỗi 10 hộ gia đình lại có 1 bưu kiện để chuyển, và công ty đứng thứ ba trên thị trường thì cứ mỗi 30 hộ gia đình sẽ có gần như 1 bưu kiện. Công ty dẫn đầu chi ít hơn 3 phút cho mỗi bưu kiện, trong khi các đối thủ cần 4.5 phút vì khoảng cách lớn hơn giữa các chuyến giao hàng. Nếu sản lượng tăng gấp đôi, công ty dẫn đầu chiếm chỉ 15 giây, trong khi đối thủ 45 giây. Khoảng cách quy mô thu hẹp làm cho các đối thủ cạnh tranh dễ dàng hơn.

Hai là, việc đường cong quy mô trở nên phẳng hơn sẽ cho phép các nhà bán lẻ trực tuyến tận dụng cho hoạt động giao hàng của riêng mình. Hiện tại, một số họ đã đang giao hàng đến các thành phố đông dân cư, và sự bùng nổ của thương mại điện tử có thể mở rộng vùng giao hàng hòa vốn của họ đến các thành phố cỡ vừa và vùng ngoại ô. Điều này sẽ đe dọa đến tính kinh tế của ngành, đặc biệt là đối với các công ty bưu chính thường chiếm lĩnh thị trường B2C. Họ cần lợi nhuận từ giao hàng trong khu vực mật độ dân cư dày đặc để tài trợ cho các khu vực giao hàng xa hơn. Hơn nữa, bởi vì các nhà bán lẻ trực tuyến có thể ra quyết định trên cơ sở hàng ngày về nơi nào nên giao tới và nơi nào không, nên những sự không chắc chắn về các hoạt động vận hành chủ chốt sẽ phát sinh đối với các công ty bưu kiện và bưu chính lâu đời khác. Do đó, các công ty này sẽ cần phải định giá và vận hành linh hoạt hơn để ngăn chặn các nhà bán lẻ trực tuyến gặt hái nguồn lợi nhuận của họ.

Nếu họ không thực hiện điều này một cách kịp thời và nghiêm ngặt, các nhà bán lẻ trực tuyến, những người đang di chuyển xuống chuỗi giá trị, sẽ trở thành một mối đe dọa thực sự. Ngoài ra, các nhà làm luật cần phải hành động ở đây: trong một số khu vực pháp lý, sự khác biệt về giá, giữa các thành phố và các khu vực nông thôn chẳng hạn, là không được phép; điều này tạo ra sân chơi hoàn hảo cho các nhà bán lẻ trực tuyến và làm tổn hại các công ty bưu chính nói riêng.

Ba là, một câu hỏi quan trọng về việc mở rộng thương mại điện tử đó là liệu nhiều hộ gia đình sẽ bắt đầu thường xuyên mua hàng tạp hóa trực tuyến hay không. Nếu điều này xảy ra, và nhà bán lẻ thực phẩm (trực tuyến) sẽ giao hàng cho họ thông qua mạng lưới riêng của mình, vậy thì lợi thế dẫn đầu thị trường bưu kiện của các công ty dẫn đầu hiện tại trong việc giao hàng phi thực phẩm rơi vào tình thế dễ bị tổn thương cực kỳ. Các bưu kiện phi thực phẩm không khẩn cấp có thể được giao kèm vào các đợt giao hàng tạp hóa thường xuyên với chi phí biên thấp – mà một cách tiềm tàn có thể phá hủy kinh doanh của các công ty truyền thống. Gia hàng thực phẩm vì vậy trở thành một trận-chiến-phải-thắng đối với các công ty bưu kiện. Tuy nhiên, hiện nay chúng tôi thấy nhiều công ty bưu kiện đang hoãn lại đầu tư vào giao hàng thực phẩm để tránh phức tạp về vận hành (chẳng hạn như giữ lạnh và các trung tâm phân phối riêng biệt).

Cuối cùng, sự bùng nổ của thương mại điện tử thậm chí có thể đe dọa các công ty đang thống trị B2B. Với đủ sản lượng trong B2C, các công ty B2C lớn nhất, dù là mới hoặc cũ, có thể sử dụng quy mô của họ để chuyển dịch một cách hiệu quả sang giao hàng B2B, đặc biệt là ở những khu vực nơi người nhận hàng B2C và B2B pha trộn nhau về mặt địa lý.

Cho đến nay, sự phát triển của thương mại điện tử đã và đang là một lợi ích cực lớn cho các công ty bưu kiện. Nhưng sự tăng trưởng trong tương lai có thể có những hệ quả rất khác nhau. Các công ty bưu kiện B2C sẽ có cơ hội tốt hơn trong B2B, trong khi các nhà bán lẻ trực tuyến, các công ty bưu kiện B2B, và những gã khổng lồ trong lĩnh vực kinh doanh tạp hóa sẽ có cơ hội tốt hơn trong B2C. Ranh giới sẽ mờ đi, tạo ra một sân chơi bình đẳng hơn và ngày càng đe dọa vị trí của các công ty dẫn đầu thị trường hiện nay.

2.      Network 4.0

Chúng ta đã nghe rất nhiều về “Industry 4.0”, một sự kết hợp của dữ liệu khổng lồ (big data), kết nối, và robot thế hệ tiếp theo sẽ nâng cao chất lượng và giảm chi phí sản xuất. Chúng tôi dự đoán sẽ có một sự phát triển tương tự trong việc thu gom hàng, phân loại, và vận chuyển, mà chúng tôi gọi là “Network 4.0″. Nhiều công nghệ 4.0 sẽ thâm nhập vào chuỗi logistics của bưu kiện trong thập kỷ tới. Tối ưu hóa phân tích dữ liệu theo khu vực địa lý (geoanalytics), tháo gỡ nhân tố khó khăn (debottlenecking), tăng cường thực tế (augmented reality), và nhiều công cụ khác sẽ làm giảm chi phí và nâng cao chất lượng, nhưng phân tích của chúng tôi cho thấy chúng không có khả năng chuyển đổi những động thái cạnh tranh. Có một ngoại lệ: vận tải không người lái. Công nghệ này sẽ thay đổi đáng kể các quy tắc vận hành của thị trường.

Mô hình vận tải hiện tại của nền kinh tế thiên về mô hình hub-and-spoke, với bưu kiện đổ đến các địa điểm trung tâm và sau đó một lần nữa được chuyển đến các kho hàng. Những tuyến đường này thường dài hơn nhiều so với một kết nối trực tiếp từ kho nguồn đến kho đích, bởi vì mục tiêu là giảm chi phí lao động chi cho tài xế. Nhưng nếu công nghệ có thể tự động hóa hầu hết công việc đó thì sao?

Công nghệ xe tự động (autonomous vehicle technology) đã phát triển một cách nhanh chóng đến nỗi chúng ta đã có thể nhìn thấy xe tải không người lái trên đường cao tốc trong một vài năm trở lại đây. Những mô phỏng của chúng tôi cho thấy rằng công nghệ không người lái có thể làm giảm chi phí cho vận chuyển hơn một nửa. Nếu công nghệ này diễn ra như mong đợi, chi phí lao động sẽ không còn là vấn đề, và các nhà tối ưu logistics sẽ tìm thấy một sự cân bằng khác. Thay vì kết hợp nhiều gói càng tốt trong một chiếc xe tải lớn để tiết kiệm chi phí lao động, các công ty bưu kiện có thể lựa chọn xe tải nhỏ hơn cho các tuyến đường ngắn hơn, trực tiếp từ điểm đầu đến điểm cuối (point-to-point) để tiết kiệm các chi phí vận chuyển phi nhân công trong suốt tuyến đường. Khoảng cách chi phí hiện tại tính cho mỗi bưu kiện trên mỗi km giữa xe tải lớn và nhỏ có thể gần như hoàn toàn gần nhau. (Phụ lục 3 là một ví dụ với các con số cụ thể). Sự chuyển đổi này cũng sẽ làm giảm đáng kể thời gian vận chuyển, điều mà sẽ cho phép các công ty cung cấp cho khách hàng dịch vụ giao hàng ngày hôm sau.

tin-tuc-newtransport-09.png

 

Xem xét sự phát triển này một bước xa hơn, người ta có thể tưởng tượng rằng các mạng lưới sẽ tiến tới một vận hành với dòng chảy liên tục. Hệ thống hub-and-spoke đòi hỏi một “nhịp tim” đồng bộ, với thời gian cắt máng (cutoff time) nghiêm ngặt đối với việc lấy và giao hàng. Mạng lưới từ điểm đầu đến điểm cuối (point-to-point) mang lại sự linh hoạt để có một dòng chảy liên tục hơn. Trong phân tích của chúng tôi ở Phụ lục 3, mô hình hub-and-spoke hiện đang có lợi thế 20% về mặt chi phí so với point-to-point, nhưng vận chuyển tự động lại biến điều này thành một bất lợi 30% về mặt chi phí. Cũng giống như điện thoại chuyển từ tín hiệu dòng (line-switched) sang gói (packet-switched) vào cuối thế kỷ trước, vận hành mạng lưới sẽ chuyển sang dạng point-to-point, mang lại độ tin cậy cao hơn, chi phí thấp hơn, và giao hàng linh hoạt hơn.

Nếu xe tải không người lái (driverless drucks) diễn ra như dự kiến, các công ty bưu kiện sẽ cần phải đi xa hơn chứ không chỉ có việc xem xét lại các khoản đầu tư tại các trung tâm (hubs). Họ cũng sẽ phải đối mặt với việc tái thiết kế mạng lưới rộng lớn hơn, bao gồm các địa điểm và kích cỡ kho mới. Do đó, họ cần phải nhấn mạnh việc thử nghiệm đầu tư, sử dụng các kịch bản khác nhau của “vận chuyển tự động” (autonomous trucking). Nếu không, họ có nguy cơ xuống dốc trong vòng một thập kỷ tới. Điều này đặc biệt đúng đối với các công ty hoạt động toàn cầu, bởi vì họ phụ thuộc vào mạng lưới hub-and-spoke hiện có của họ nhiều hơn so với các công ty bưu kiện khác.

Tất nhiên, không gì có thể ngăn chặn các công ty hoạt động toàn cầu chuyển đổi sang mô hình point-to-point với nhiều kho nhỏ hơn, tuy nhiên vốn đầu tư nặng nề vào tài sản cố định sẽ làm cho nó khó khăn hơn. Các công ty bưu chính cũng có thể chịu ảnh hưởng từ sự đột phá này nếu như họ thiếu sự linh hoạt trong nhân công hoặc thiếu chuyên môn lập mô hình phân tích dữ liệu theo địa lý (geoanalytical modeling) để phục vụ cho việc chuyển đổi. Tuy nhiên, họ có xu hướng có một mạng lưới mang tính phân phối nhiều hơn (nhiều spoke hơn hub), điều mà sẽ là một cơ sở cho việc phát triển một mạng lưới “spoke to spoke” linh hoạt hơn.

3.      Giao hàng chặng cuối hoàn toàn mới (the new last mile)

Công nghệ mới có thể biến đổi hoạt động thu gom hàng, phân loại, và vận chuyển, nhưng nó có thể sẽ có một tác động lớn hơn trên “chặng cuối” (last mile), thường chiếm một nửa tổng chi phí vận hành của giao hàng. Một số công ty đang thử nghiệm xe tải không người lái, máy bay giao hàng (drone), driod (tên gọi khác của robot) giao hàng vỉa hè và các sáng kiến khác cho “100 mét cuối cùng”. Các khả năng khác được khám phá là tủ đặc biệt ở trước nhà của người nhận hoặc trong thùng xe mà bên giao có thể mở bằng điện tử để giảm thiểu tốn kém của các nỗ lực giao thất bại. Kết hợp các công nghệ này sẽ mang lại tiềm năng giảm chi phí lớn nhất.

Các phân tích của chúng tôi cho thấy rằng chi phí chặng cuối B2C có thể giảm tới hơn một nửa trong các quốc gia có mức lương cao nếu các công nghệ mới làm được những hứa hẹn. Các công ty với mật độ phủ sóng địa phương cao nhất hiện đang có một lợi thế lớn ở các nước này. Nhưng chi phí giao hàng chặng cuối càng thấp, các công ty bưu kiện càng ít có nhu cầu mật độ phủ sóng địa phương cao. Chặng cuối cùng thường là phần nhạy cảm về quy mô nhất của chuỗi cung ứng, vì vậy mô hình của chúng tôi dự đoán khi chi phí chặng cuối giảm xuống như một phần của tổng chi phí, các công ty dẫn đầu thị trường địa phương sẽ mất nhiều giá trị của việc có mật độ phủ sóng cao nhất.

Tất nhiên, hầu hết giám đốc điều hành các công ty bưu kiện đều nhận thức đầy đủ những xu hướng phát triển này. Các công ty hoạt động toàn cầu đang tiến hành các thử nghiệm của riêng mình, và một số công ty bưu chính cũng vậy. Tuy nhiên, nhiều công ty bưu kiện đang tiến hành một cách chậm chạp, bởi vì họ thấy thách thức chủ yếu là về công nghệ. Họ cho rằng họ có thể đi theo nhanh chóng bằng cách mua những giải pháp sử dụng ngay (plug-and-play) khi chúng trở nên có sẵn. Theo quan điểm của chúng tôi, sự đổi mới bao hàm nhiều thứ hơn là chỉ có công nghệ. Các công ty bưu kiện sẽ cần phải nổ lực để biến chúng phù hợp với mô hình vận hành của họ, bởi vì các công nghệ này sẽ tác động lớn lên lực lượng lao động và năng lực CNTT của họ. Họ sẽ phải phát triển những cách mới để tương tác với người gửi cũng như người nhận hàng, và trong suốt cuộc hành trình, chứ không phải chỉ ở mỗi đầu. Đúng là các công ty đang đánh cược trên chiến lược người-đi-sau-nhanh-chóng thực sự có thể nhanh chóng mua các công nghệ mới ra đó, nhưng họ sẽ thấy mình bị bất lợi trầm trọng khi họ cố gắng đưa chúng vào sử dụng thực tế.

Thật vậy, các khoản đầu tư cần thiết là khá lớn, và nhiều công ty bưu kiện nhỏ có thể không có khả năng mua chúng. Bởi vì chi phí khá lớn của việc phát triển và khai thác các công nghệ giao hàng chặng cuối và sự tương tác của chúng, nguồn lợi thế cạnh tranh chính có thể, trong thập kỷ tiếp theo, chuyển từ quy mô trong mật độ bao phủ địa phương sang quy mô trong đầu tư toàn cầu. Các nhà bán lẻ trực tuyến lớn có một lợi thế ở đây, bởi vì họ có các nguồn lực và quy mô toàn cầu để phát triển những cách tốt nhất nhằm khai thác các công nghệ này.

Nhưng các công ty hoạt động toàn cầu cũng sẽ được hưởng lợi vì họ có quy mô toàn cầu lớn hơn nhiều so với các công ty giao sau địa phương hay công ty bưu chính, điều mà cho phép họ đủ chi trả cho đầu tư. Trong nhiều thị trường B2C, họ hiện đang có những lợi nhuận hạn chế do không đủ mật độ bao phủ địa phương so với các công ty bưu chính đang chiếm lĩnh thị trường. Theo thời gian, chi phí giao hàng sẽ giảm đối với cả hai loại công ty, nhưng sẽ giảm nhiều hơn cho các công ty hoạt động toàn cầu vì mạng lưới mật độ bao phủ địa phương thấp hơn của họ. Các công ty hoạt động toàn cầu có nhiều sự linh hoạt hơn về lao động nên họ có thể hiện thực hóa các khoản tiết kiệm trong giao hàng. (Xem Phụ lục 4 các kết quả từ mô hình một quốc gia cụ thể.)

tin-tuc-newtransport-10.png

 

Các công ty bưu chính, hầu hết đều thiếu quy mô đầu tư cần thiết, do đó có nguy cơ rất lớn rằng họ sẽ bị mất thị phần địa phương trong thị trường B2C mà họ thường chiếm ưu thế. Họ sẽ cần phải tìm đến đối tác hoặc các phương tiện khác để đạt được quy mô đầu tư. Các công nghệ mới về giao hàng chặng cuối cuối cùng có thể kích thích hoạt động sáp nhập quốc tế trong B2C tương tự như những gì chúng ta đã thấy trong B2B. Ngành công nghiệp có thể chuyển từ nhiều “người hùng dân tộc” sang một vài người chiến thắng toàn cầu.

4.      Người tiêu dùng làm trọng tâm (the consumer in control)

Những đột phá (disruptions) trong chuyển phát bưu kiện không chỉ giới hạn trong vận tải và mạng lưới giao hàng. Hiểu rõ khác hàng (người nhận hàng) sẽ trở thành một nguồn lợi thế cạnh tranh khác. Công nghệ kết hợp với việc giao hàng thường xuyên sẽ cho phép những điều trước đó không thể: mạng lưới giao hàng hiểu biết sở thích của từng cá nhân người tiêu dùng tốt hơn so với người đưa thư. Việc đáp ứng được những sở thích đó sẽ mang lại cho mạng lưới phân phối một năng lực cạnh mạnh mẽ hơn so với đối thủ.

Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy rằng người tiêu dùng vẫn phải đối mặt với nhiều “điểm đau”, đáng chú ý đó là: trong khoảng thời gian, địa điểm và phương thức giao hàng, cũng như trả lại. So với những ngành công nghiệp khác sử dụng công nghệ để phục vụ tốt hơn cho người tiêu dùng, những người nhận bưu kiện đang ngày càng ít sẵn lòng chịu đựng những “điểm đau” này hơn. Họ tìm kiếm những trải nghiệm “không tì vết” giống như họ nhận được trong dịch vụ ngân hàng, đặt phòng du lịch, và taxi.

Một sự kết hợp giữa việc hiểu rõ khách hàng và công nghệ tiên tiến có thể tạo ra các mối quan hệ mạnh mẽ giữa người nhận và các công ty bưu kiện. Các công ty lành nghề sẽ biết từ kinh nghiệm rằng một người X không bao giờ ở nhà từ thứ Hai đến thứ Năm trước 7:00 tối nhưng ở nhà gần như mọi buổi sáng thứ Sáu. Và họ sẽ biết rằng một người Y thích nhận bưu kiện ở khu phố của mình vào thứ Hai và thứ Ba, nhưng muốn nhận bưu kiện tại nơi làm việc vào ngày thứ Tư và hoãn bưu kiện hôm thứ Năm sang đến thứ Sáu. Hồ sơ người nhận có thể đem lại lợi ích cho cả hai bên: thuận tiện hơn cho người nhận và ít giao hàng thất bại cho các công ty bưu kiện.

Các công ty bưu chính có thể có lợi thế của người hành động trước trong việc hiểu rõ khách hàng vì họ vốn thường có nhiều thông tin nhất về lịch trình của người nhận, mạng lưới bán lẻ dày đặc nhất cho phép các liên hệ khác, và đối với nhiều người nhận hàng, vị trí trả hàng gần nhất. Và người hành động trước có thể hưởng lợi từ sự trung thành của khách hàng: một khi khách hàng đã hoàn thành một hồ sơ với một công ty bưu kiện, người đó ít có khả năng sử dụng dịch vụ với một bên thứ hai.

Các bán lẻ trực tuyến, tuy nhiên, có một sự khởi đầu của riêng mình. Họ đã xây dựng hồ sơ chi tiết của người mua thông qua tương tác cá nhân. Họ có thể mở rộng các hồ sơ này sang lĩnh vực giao hàng, và tận dụng các thông tin vào một mạng lưới giao hàng cạnh tranh. Tỷ lệ cao hơn của việc giao hàng chính xác lần đầu tiên và sự hài lòng tổng thể cao hơn của người nhận sẽ bù đắp giá cao hơn mà họ sẽ tính phí để bù đắp cho mật độ giao hàng thấp hơn. Hơn nữa, bởi vì họ thường có những tiếp xúc đầu tiên với người nhận, họ có thể cố gắng hướng người nhận đến phương thức giao hàng, địa điểm và thời gian phù hợp nhất với cả hai, dẫn đến sự hài lòng của khách hàng cao hơn với chi phí thấp hơn.

Tuy nhiên, việc lấy khách hàng làm trọng tâm trong B2C không chỉ tận dụng dữ liệu khổng lồ (big data) và tạo ra các hồ sơ giao hàng mà còn nhiều hơn thế nữa. Nó cũng là việc xây dựng thương hiệu, các chương trình khách hàng trung thành, và một sự hiểu biết sâu sắc về cách người tiêu dùng ra quyết định. Một số công ty bưu kiện có thể tuyên bố rằng họ đã làm điều này, nhưng so với các công ty FMCG chuyên nghiệp và các nhà bán lẻ trực tuyến lớn, vẫn còn có một sân chơi lớn để chiến thắng. Để trở nên thực sự lấy khách hàng làm trung tâm, các công ty bưu kiện cần thuê những tài năng khác đi (chẳng hạn thuê những nhân viên ít tư duy logistics hơn và tư duy hướng về khách hàng hơn), thêm các chỉ số hoạt động quan trọng (KPI) mới (như chỉ số ủng hộ thương hiệu), cải tổ các trung tâm tư vấn khách hàng (từ tư duy hướng về chi phí sang tư duy hướng về chất lượng), và xây dựng chuyên môn xung quanh vấn đề trả hàng trên đầu tư marketing               .

Với sản lượng đang càng giảm và những đột phá khác có thể làm xói mòn các lợi thế hiện tại của các công ty bưu chính trong bưu kiện B2C, lấy khách hàng làm trung tâm là một cơ hội đặc biệt không thể bỏ lỡ.

5.      Tháo gỡ cấu trúc chuỗi giá trị (deconstruction of the value chain)

Đến đây, chúng ta đã tập trung vào các nhà bán lẻ trực tuyến và những nhà đột phá khác (disrupters) với vị thế mạnh mẽ trong chuỗi phân phối bưu kiện hiện tại. Nhưng công nghệ đang mở ra khả năng cho một loại đột phá hoàn toàn khác. Cùng những tiến bộ thúc đẩy logistics thông minh cũng đẻ ra “những người hòa âm” (các công ty đột phá) kết hợp có hiệu quả tài sản và dịch vụ từ nhà cung cấp dịch vụ logistics bên thứ ba (3PLs) trên một nền tảng kỹ thuật số thân thiện với người dùng trong công nghệ đám mây.

Lấy ví dụ các nền tảng như Uber hay Lyft. Họ phá vỡ thị trường taxi truyền thống mà không cần có tài sản vật chất. Từ nền tảng này, cùng với sự tiếp cận với vận tải giá rẻ và các mối quan hệ gần gũi với người nhận hàng, một số nền tảng taxi đang di chuyển vào thị trường chuyển phát nhanh, thị trường giao bữa ăn, và gần đây nhất là thị trường vận chuyển (đường dài). Những nền tảng này kết hợp cách phân tích tinh vi với một giao diện người dùng thân thiện để kết nối các tài xế độc lập với các mặt hàng sẽ được vận chuyển. Và, như họ đã làm với chia sẻ chuyến đi, họ có thể thậm chí chuyển sang giao hàng gộp chung để giảm chi phí.

Bây giờ chúng ta mở rộng tư duy này sang chuyển phát bưu kiện. Một “người hòa âm” có thể phá vỡ toàn bộ chuỗi giá trị thành từng “chuyến” (rides) riêng biệt được thực hiện bởi các bên thứ ba. Điều này sẽ tháo gỡ cấu trúc mạng lưới hub-and-spoke hiện tại một cách triệt để bằng cách liên tục điều chỉnh hoạt động vận tải và các tuyến đường phù hợp với sản lượng thực tế. Các nhà bán lẻ trực tuyến và các chủ hàng khác có thể đấu giá các chuyến cho hoạt động gom hàng, vận chuyển, và giao hàng. Nếu một hệ thống như vậy có được vị trí thống trị, các công ty bưu kiện truyền thống có thể phân cấp thành nhà cung cấp hàng hóa. Công ty đột phá sẽ sở hữu các mối quan hệ của người gửi, để lại cho các công ty bưu kiện rất ít khả năng tạo sự khác biệt hóa và làm giảm đáng kể lợi nhuận.

Ban đầu, người hòa âm sẽ tập trung vào các phân đoạn ít nhạy cảm về thời gian và nhạy cảm hơn về giá bởi vì rất khó để họ giao các bưu kiện nhanh một cách đáng tin cậy như dịch vụ chuyển phát nhanh cao cấp của các công ty hoạt động toàn cầu. Vì vậy, các công ty hoạt động toàn cầu sẽ cảm nhận kinh doanh của họ an toàn. Nhưng nếu người hòa âm có thể cắt giảm giá giao hàng hơn một nửa, nhiều khách hàng chuyển phát nhanh có thể sẵn lòng sử dụng dịch vụ với một sự chậm trễ nhỏ và dự đoán được. Và khi sản lượng của nhà hòa âm bắt đầu phát triển, hiệu quả hoạt động của họ sẽ rất có khả năng được cải thiện, khiến họ ngày cũng càng đáng tin cậy hơn đối với phân đoạn mặt hàng nhạy cảm về thời gian. Do đó các công ty hoạt động toàn cầu nên xem đây là một mối đe dọa nghiêm túc.

Phải chăng đến lúc cho sự chuyển đổi?

Cả năm gián đoạn đều đã được tiến hành hoặc có thể sẽ sớm bắt đầu. Hiện vẫn chưa rõ ràng rằng  chúng sẽ tiến hành nhanh như thế nào và xa đến mức nào. Nhưng ngay cả khi chỉ có hai hoặc ba đột phá đạt mức tiềm năng, các công ty bưu kiện lâu đời sẽ chịu áp lực dữ dội, theo hai cách.

Thứ nhất, lợi nhuận sẽ giảm đáng kể bởi vì sự xói mòn của các nguồn lợi thế cạnh tranh truyền thống sẽ làm tăng đáng kể cạnh tranh giữa các công ty hiện tại. Thứ hai, sự xâm nhập của các nhà bán lẻ trực tuyến và các nhà đột phá sẽ làm tăng số lượng người chơi trong đó chiếc bánh lợi nhuận phải được phân phối, không có một sự gia tăng tương ứng toàn bộ thị trường tổng cộng. Vì vậy, lợi nhuận sẽ không phát triển tương ứng với sản lượng mở rộng và sẽ cần phải được chia sẻ cho nhiều bên hơn.

Kết quả là, các nguồn lợi thế cạnh tranh sẽ có khả năng chuyển đổi từ mật độ giao hàng chặng cuối sang sự linh hoạt trong lao động, quy mô toàn cầu, và khách hàng làm trung tâm. Để duy trì tính cạnh tranh, các người chơi truyền thống sẽ phải làm nhiều hơn là áp dụng các công nghệ mới. Họ sẽ phải thay đổi cách suy nghĩ của mình, đại tu lại tổ chức của họ. Giờ chính là lúc để tái đầu tư bản thân mình như là nhà đổi mới theo hướng lấy khách hàng làm trung tâm, chứ không phải là những chiếc máy tập trung vào hoạt động giao hàng mang tính vận hành. Lợi nhuận trong tương lai có thể đến từ các nhân viên nhỏ hơn, theo định hướng công nghệ, tập trung vào các cơ sở hạ tầng thông tin, chứ không phải từ lực lượng lao động lớn có tay nghề thấp điều khiển các tài sản cố định. (Xem Phụ lục 5)

tin-tuc-newtransport-01.png

 

Bởi vì những xu hướng này nêu lên một số vấn đề chiến lược cho các công ty lâu đời, chúng tôi đề nghị rằng các vị giám đốc điều hành trong ngành cần xem xét 2 câu hỏi cơ bản khi họ xem xét lại chiến lược bưu kiện của họ: Nguồn lợi thế cạnh tranh hiện tại của chúng ta sẽ thay đổi như thế nào? Và nguồn lợi thế cạnh tranh mới nào chúng ta cần phải tạo ra?

Thách thức hiện nay là làm sao chuyển đổi sang những nguồn lợi thế cạnh tranh tương lai. Các công ty bưu kiện truyền thống vẫn có thể được hưởng lợi từ lợi thế của người đi đầu. Nhưng thời gian để phát triển một chiến lược tương lai thì ngắn: họ cần phải nắm bắt nó trước khi để những người khác làm điều đó. Những người đầu tư ngay bây giờ có thể làm được nhiều thứ hơn là chỉ vượt qua những đột phá của thị trưởng; họ cũng có thể khám phá ra cách để khai thác những thay đổi và nổi lên mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Những người chiến thắng của làn sóng số hóa đầu tiên vẫn có thể giành chiến thắng trong làn sóng thứ hai, nhưng chỉ khi họ có hành động vững chắc và kịp thời trong các quy tắc mới nổi của sân chơi ngành bưu kiện và chuyển phát nhanh mới này.

——–

Nguồn: Smartlog trích bài “How a Digital Storm Will Disrupt the Parcel and Express Industry” của Boston Consulting Group, được đăng trên trang bcgperspectives.com, bởi Rob Wolleswinkel, Vladimir Lukic, Jens Riedl, Thomas Steffens, và Jacqueline Govers, tháng 12/2016

COPY RIGHT 2017 © NEWTRANSPORT.COM.VN